24 Ιουλίου 2012

Οι Μπόερς δεν ήταν αποικιοκράτες.





Όσοι δυτικοί ξεκινούν να ερευνούν την ιστορία της Νοτίου Αφρικής, έχουν αρχικώς  την εσφαλμένη εντύπωση ότι οι Μπόερς ήταν αποικιοκράτες, κι αυτό λόγω της λευκής/ευρωπαϊκής καταγωγής των, αλλά στην πραγματικότητα ποτέ δεν ήταν, μιας και οι Μπόερς είναι το αποτέλεσμα ενός πολιτισμού που δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε σε Αφρικανικό έδαφος, και που προήλθε από τους διάφορους πληθυσμούς που έφερε στο δυτικό ακρωτήριο (Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας) η Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών, η γνωστή VOC (Vereenigde Oostindische Compagnie),στα μέσα του 1650. Οι πρώτες αφίξεις λευκών έγιναν κατά τη μεταφορά βορειοευρωπαίων ως υπηρέτες της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών/ VOC – μίας ημι-ιδιωτικής εταιρίας η οποία είχε δημιουργήσει στο Ακρωτήρι έναν σταθμό τροφοδοσίας των διερχόμενων πλοίων. Από αυτόν τον σταθμό ιδρύθηκε το Cape Town. Οι πρώτοι αφιχθέντες ήταν κυρίως γερμανικής καταγωγής, Φρίσσιοι (κάτοικοι των παράκτιων Κάτω Χωρών που πλήττονταν συχνά από πλημμύρες, οι περισσότεροι από τους οποίους εργάζονταν στην VOC και αργότερα αναγκάστηκαν  από την εταιρία να συνοδεύσουν τον Jan Van Riebeeck στο Cape), καθώς και ένας μικρότερος αριθμός από Ολλανδούς. Στη συνέχεια, περίπου 35 χρόνια αργότερα,  ένας μεγάλος αριθμός Γάλλων Ουγενότων προσφύγων που διέφυγαν λόγω των πολιτικών και θρησκευτικών διωγμών στην Γαλλία, εστάλησαν στο Ακρωτήρι και συγχωνεύθηκαν με τους άλλους αφιχθέντες και με το πέρασμα μίας-δύο γενεών διαμορφώθηκε η αναδυόμενη ντόπια γλώσσα που θα καλούταν αργότερα «Αφρικάανς». Αν και συνηθίζεται να ονομάζεται  «Μπόερ» - και οι ίδιοι συνεχίζουν να την αποκαλούνε έτσι -  η διάλεκτος Taal  ή η γλώσσα που αποτελούσε μια διαφορετική διάλεκτο από εκείνη που ομιλούταν από τους πρωτο-Αφρικάανς του Δυτικού Ακρωτηρίου θα ονομαστεί αργότερα «Αφρικάανς γλώσσα».

Ξεκινώντας στα τέλη του 17ου αιώνα και καθ όλη τη διάρκεια του 18ου, ένας σημαντικός αριθμός των φτωχότερων Αφρικάανς ομιλούντων μελών του Ακρωτηρίου άρχισαν να μετακινούνται πέρα από το Δυτικό Ακρωτήρι προς την ενδοχώρα και να γίνουν κτηνοτρόφοι, σε μια προσπάθεια να αποδράσουν από την απολυταρχική εξουσία της VOC και να βρούνε καλύτερους βοσκότοπους. Ο όρος «Trekboer» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει αυτό το κομμάτι του πληθυσμού, που στην ουσία ήταν μετανάστες και νομάδες αγρότες οι οποίοι άρχισαν να κατέχουν το βορειοανατολικό Ακρωτήριο και διαφοροποιούνταν από τους ευγενείς κατοίκους του Δυτικού Ακρωτηρίου, το οποίο συχνά αναφερόταν και ως «Ολλανδικό Ακρωτήρι». Με την πάροδο του χρόνου, ο όρος «Trekboer» συντομεύθηκε σε «Boer» για να περιγράψει τον λαό ο οποίος ήταν εμφανώς προσανατολισμένος στην επίτευξη της ανεξαρτησίας, και που αργότερα θα διεξάγει τον πρώτο απελευθερωτικό αγώνα εναντίον της ολλανδικής εξουσίας το 1795.

Συνεπώς, ο λαός και ο πολιτισμός των Μπόερ δεν αναπτύχθηκε στην Ευρώπη, αργότερα μεταφυτεύθηκε στο Ακρωτήρι και συνέχισε να αναπτύσσεται στην Αφρική, αλλά είναι ένας συνδυασμός πολλών διαφορετικών καταγωγών και προελεύσεων. Ενώ οι περισσότεροι από τους προγόνους των Μπόερ προήλθαν όντως από την Ευρώπη, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν ήρθαν ως άποικοι εξ ονόματος μιας Ευρωπαϊκής εξουσίας, αλλά στην πραγματικότητα ως υπηρέτες της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών. Αργότερα πολλοί αφέθηκαν να γίνουν ελεύθεροι πολίτες σε μια προσπάθεια της VOC να μειώσει το κόστος. Όταν οι περίπου 300 Γάλλοι Ουγενότοι έφτασαν στο Πράσινο Ακρωτήρι ως πρόσφυγες εξ αιτίας των θρησκευτικών διώξεων από το 1671 μέχρι το 1707 (μια οικογένεια κατέφτασε το 1726), η βάση του έθνους των Μπόερ διαμορφώθηκε μιας και οι αυτές οι γαλλικές οικογένειες των  Ουγενότων θεώρησε την Αφρική ως το νέο τους σπίτι και συνέβαλλαν και αυτοί στην διαμόρφωση της Αφρικάανς γλώσσας. Πολλοί ακόμη Γερμανοί προτεστάντες κατέφθασαν ως πολιτικοί και θρησκευτικοί πρόσφυγες. Η βάση όμως του έθνους των Μπόερ ήταν η συγχώνευση των ολλανδών και Φρισσίων εποίκων με τους Γάλλους Ουγενότους και τους γερμανούς προτεστάντες πρόσφυγες.



Καταρρίπτοντας ακόμη περισσότερο την εσφαλμένη αντίληψη της αποικιοκρατικής καταγωγής των Μπόερ: Οι Μπόερς αναφέρονταν στο παρελθόν ως «Λευκή φυλή της Αφρικής»  από ορισμένες ομάδες Μπαντού, που στην ουσία τους αναγνωρίζουν ως φυλή κατά την διάρκεια της εποχής του Μεγάλου Πολέμου ανάμεσα σε Μπόερς και Ζουλού.

Το εκκολαπτόμενο έθνος των Μπόερ έσπασε από νωρίς τους δεσμούς του με την Ευρώπη και κυρίως κατά τα τέλη του 17ου αιώνος και αρχές του 18ου, όταν άρχισαν την μετακίνηση ανατολικά προς την ενδοχώρα προκειμένου να ξεφύγουν από τηναυταρχική διακυβέρνηση της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών. Ως εκ τούτου, όταν οι ανενημέρωτοι ή κακώς πληροφορημένοι δυτικοί υποστηρίζουν ότι οι Μπόερς είναι «Λευκοί άποικοι», αποκαλύπτουν την πλήρη έλλειψη γνώσεών τους σχετικά με το θέμα. Ενώ πολλοί από αυτούς που παραμένουν στο Κέιπ Τάουν θα μπορούσαν ασφαλώς να θεωρηθούν άποικοι ως κάποιο βαθμό -  οι Trekboers και κατ επέκταση οι Μπόερς δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να θεωρηθούν ως τέτοιοι, δεδομένου ότι διαχώρισαν αμέσως την θέση τους με την ευρωπαϊκή κυριαρχία, θεώρησαν τους εαυτούς τους Αφρικανούς, ανέπτυξαν τη δική τους γλώσσα και χάραξαν τα δικά τους σύνορα στα ανατολικά του Ακρωτηρίου όπου και αναπτύχθηκε το έθνος των Μπόερ.

Οι Voortrekkers – οι οποίοι αργότερα ίδρυσαν τις πιο επιτυχημένες και ποικίλες πολιτείες των Μπόερ – ανήκουν κι αυτοί στο κύμα μετανάστευσης των Trakboer. Επιπλέον, οι Μπόερς εξελίχθηκαν σε έναν λαό/έθνος πολύ πριν την πρώτη τους σύρραξη με τις μαύρες (Μπαντού) ομάδες. Η πρώτη φορά που συναντήθηκαν με ομάδα Μπαντού ήταν με τους Κόσα περίπου το 1777, δηλαδή 125 χρόνια μετά τις πρώτες αφίξεις των πρώτων Ευρωπαίων προγόνων τους στο Ακρωτήρι. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο αναφοράς, δεδομένου ότι καθιστά αναμφισβήτητη την παρουσία τους στην γη που τους γέννησε. Οι πρόγονοί τους συνάντησαν ιθαγενείς στο Δυτικό Ακρωτήρι, τους Κισάν, οι οποίοι ήταν κάποτε ντόπιος πληθυσμός που κατοικούσε σε ένα μεγάλο μέρος νότιας και της ανατολικής Αφρικής, προτού εξοντωθούν και εκτοπιστούν από ομάδες των Μπαντού. Κάποιοι πληθυσμοί Κισάν εμφανίζονται σήμερα μόνο στο Βόρειο Ακρωτήριο και τη Ναμίμπια (κυρίως Σαν/Βουσμάνοι), ενώ οι υπολοιποι Κόι απορροφήθηκαν από τους υπόλοιπους μαύρους πληθυσμούς του Ακρωτηρίου.

Οι ηγέτες των Voortrekker αποτελούσαν ένα μοναδικό μείγμα ευρωπαϊκού στυλ και αφρικανικής ηγεσίας, και στάθηκαν επάξια ως εκπρόσωποι ενός περήφανου, μέχρι πρότινος ημι-νομαδικού λαού, που παραμένει γνωστός για την μαχητικότητά του.






μετάφραση/επιμέλεια: Τσίκας Δημήτριος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου